Can Kuş

Çinko Eksikliği Belirtileri Nelerdir ?

06.04.2022
6
Çinko Eksikliği Belirtileri Nelerdir ?

Yaşam için gerekli olan mikro besinler, vücudun birçok metabolik ve fizyolojik işlevine katılan bileşiklerdir. Hücrelerde en çok bulunan ikinci çinko da bunlardan biridir. Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre, dünya nüfusunun üçte birinde çinko eksikliği var. Peki, çinko eksikliğinin belirtileri nelerdir?

Çinko fonksiyonlarının çeşitliliği, çinko eksikliğinin belirti ve bulgularının kişiden kişiye değişiklik gösterdiği anlamına gelir. Semptomlar, saç dökülmesi gibi hafif belirtilerden kognitif bozukluk ve fetal büyüme geriliği gibi ciddi problemlere kadar değişebilir.

İşte çinko eksikliğini nasıl belirleyeceğiniz ve vücudunuzdaki seviyeleri eski haline getirmek için hangi yiyecekleri tüketmemiz gereklidir.

Çinko Nedir?

Çinko, sağlığı korumak için gerekli olan temel bir mineraldir. Miktar olarak, demirden sonra ikinci en önemli eser elementtir ve %95’i hücrelerin içinde bulunur. Vücudun çinko içeriği en yüksek olan kısımları kemikler ve kaslardır.

Vücuttaki çinko, bağışıklık sisteminin bakteri ve virüslerle savaşmasına yardımcı olur.

Çinko Mineralinin Vücuttaki Fonksiyonu

Birçok uzman, sağlıklı kalmak için çinko tüketmenin önemini belirtiyor. Çinkonun ana işlevleri aşağıdaki gibidir:

Bağışıklık sistemini uyarır. Çinko virüse bağlanır ve virüsün hücrelere girmesini ve çoğalmasını engeller. Ayrıca yara iyileşmesini ve doku onarımını destekler. Biyokimyasal reaksiyonları teşvik eder . Çinko birçok metabolik reaksiyonu indükler ve 200’den fazla enzimin kofaktörü olarak bilinir.

Büyümeyi ve gelişmeyi teşvik eder. Hamilelik sırasında hücre bölünmesi çinko gerektirir. Bununla birlikte, dünya çapında hamile kadınların %80’inden fazlasının önerilen çinko alımını karşılamadığı tahmin edilmektedir.

Hamilelik sırasında, fetüsün gelişmesi için yeterli miktarda çinkoya ihtiyacı vardır.

Çinko Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Çinko eksikliğinin belirtileri değişen yoğunluklarda ortaya çıkabilir. Örneğin, bir hücrenin çinko seviyeleri önemli ölçüde düşükse, vücut dokuyu değiştirmek için yeni hücreler oluşturamaz.

Çinko eksikliğinin hafif belirtileri şunlardır:

Stomatit (Ağız içi iltihabı)

  • İshal
  • Tırnak deformitesi (Şekil bozukluğu)
  • İştah kaybı
  • Deri döküntüsü
  • Bulanık tat ve koku alma duyusu
  • Erkeklerde libido azalması
  • İyileşmeyen yaralar

Öte yandan, çinko eksikliğinin ciddi belirtileri şunlardır:

  • Zayıflamış bağışıklık nedeniyle sık enfeksiyonlar
  • Düşük testosteron seviyeleri nedeniyle erkeklerde hipogonadizm (Testosteron seviyesinin düşük olması)
  • Çocuklarda ve ergenlerde azalan büyüme
  • Ciddi cilt lezyonları
  • Kognitif bozukluk

Çinko Eksikliği İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Uzun süre vejetaryen ve kısıtlayıcı bir diyet uygularsanız, çinko eksikliği riskiniz daha yüksek olabilir. Sebzeler, bazı minerallerin emilimini engelleyen maddeler içerir, bu nedenle vejetaryen bir diyet yapıyorsanız, çinko alımınızı genel nüfusa kıyasla en az %50 artırmak gereklidir.

Öte yandan sadece anne sütü ile beslenen 6 aydan büyük bebeklerde de eksiklik riski vardır, ancak çinko katkılı formül ve et ile beslenmeleri sorunu önleyebilir.

Alkol, vücut tarafından emilen çinko miktarını azaltabilir ve idrar yoluyla atılımı artırabilir, bu nedenle alkol bağımlılığınız varsa çinko eksikliğine dikkat etmelisiniz.

Son olarak, kilo kaybı ve ülseratif kolit gibi sindirim bozuklukları için gastrointestinal cerrahi de çinko eksikliği riskini artırabilir.

Çinko Eksikliği Nasıl Teşhis Edilir?

Tek başına bir kan testi çinko eksikliğini doğru bir şekilde teşhis edemez. Semptomlar sorunu tanımlamaya yardımcı olabilir, ancak kesin tanı koymak için test yapılması gerekir.

Çinko eksikliğini teşhis etmek için plazma, idrar ve saçtaki çinko seviyelerinin kontrol edilmesi gerekir. Çinko seviyeleriniz önemli ölçüde düşükse, bağırsak emilim bozukluğu gibi başka durumlarınız olabilir.

Çinko Eksikliğinin Tedavisi

Çinko eksikliğinin nedeni belirlendikten sonra, diyet değişiklikleri takviyeyi önerebilir. Çinko eksikliğini tedavi etmenin bazı yolları şunlardır:

Yeme Alışkanlıklarında Değişiklik

Yiyeceklerden çinko alımınız düşükse, hücrelerinizdeki çinko seviyelerini artırmaya yardımcı olan yiyecekler yemelisiniz. Çinko içeriği en yüksek gıdalar hayvansal kaynaklıdır.

Düzenli bir diyet yapan insanlar için ana çinko kaynakları şunlardır:

Kümes hayvanları: 100g başına 1,8~3mg

Kırmızı Sığır Eti: 100g başına 3~4.7mg

İç organlar: 100g başına 4~6mg

Balık: Deniz ürünleri 0,5 ila 5,2 mg çinko sağlar.

İstiridye: 85 g’da 33 mg çinko içeren çiğ istiridye, hayvansal gıdalar arasında çinkonun ana kaynağıdır.

Yengeç: Olgun yengeçler 134g başına 10mg çinko sağlar.

Istakoz: 100g başına 3.53 mg

Diğer yiyeceklerden daha düşük çinko içermesine rağmen, yumurta ve süt ürünleri de çinko alımınızı bir dereceye kadar artırmaya yardımcı olur.

Bir diğer yandan vejetaryansanız beslenmenize özellikle dikkat etmelisiniz. Bazı araştırmacılar, baklagillerin ve tohumların fitik asit sağladığını bulmuşlardır. Fitik asit fosforu depolar ve çinkoyu diğer minerallerle birlikte hapsederek bağırsakta kullanılmasını engeller.

Öte yandan, yüksek lifli bir diyet çinko kullanımını da azaltabilir, bu nedenle çok fazla lif tüketme eğilimindeyseniz çinko takviyesi almayı düşünebilirsiniz.

%100 biyoyararlanımı olmayan bitki kaynakları arasında barbunya, mercimek, nohut, bezelye, fındık, yabani pirinç, kepekli tahıllar, buğday tohumu, tohumlar ve kaju yer alır.

Çinko Takviyeleri

Şiddetli çinko eksikliğiniz varsa, tek başına veya diğer mineraller ve vitaminlerle birlikte çinko içeren bir takviye almanız gerekebilir. Ayrıca günlük önerilen çinko miktarının 2 ila 4 katı kadar tüketmelisiniz.

Yetişkinler için maksimum günlük alım miktarı 40 mg, bebekler ve çocuklar için 4 mg’dır. Ancak maksimum alımı aşmanız durumunda böbrek, karaciğer ve mide problemleri oluşabileceğinden dikkatli olmalısınız. Çinkonun artrit ilaçları, diüretikler ve antibiyotiklerle etkileşime girebileceği unutulmamalıdır.

Çinko Eksikliği İle Nasıl Baş Edilir?

Çinko eksikliğiniz olduğundan şüpheleniyorsanız, yapmanız gereken ilk şey doktorunuza görünmektir. Son zamanlarda baş dönmesi, mide bulantısı ve baş ağrısı gibi belirtiler yaşıyorsanız, bir doktora görünmeniz özellikle önemlidir.

Hamileyseniz, bunu sağlık uzmanınıza söylemelisiniz. Çinkonun fetüs için gerekli bir bileşen olduğu unutulmamalıdır.

Saç dökülmesi, yavaş iyileşen yaralar, deri döküntüleri ve ağız ülserleri gibi durumlar çinko eksikliğinin işaretleri olabilir. Çinko eksikliği teşhisi konulursa, et, sakatat, balık, kabuklu deniz ürünleri ve kümes hayvanları gibi çinko içeriği yüksek hayvansal gıdaların alımını artırmalısınız.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.